Σουάμι Βιβεκανάντα, 1863-1902 (Swami Vivekananda)

 

Ο Βιβεκανάντα γεννήθηκε ως Narendra Datta στις 12 Ιανουαρίου του 1863 στην Καλκούτα της Ινδίας. Οι γονείς του ήταν ο Vishwanatha Datta και η Bhuvaneshwari Devi. Ως παιδί έδειχνε μεγάλο σεβασμό στους αναχωρητές-μοναχούς (sannyasin) και τους πρόσφερε ό,τι είχε. Λέγεται ότι η μητέρα του τον είχε κλειδώσει στο δωμάτιό του, όταν έβλεπε ζητιάνους να περνούν από τη γειτονιά, γιατί ο νεαρός Narendra ήταν ικανός να δώσει ακόμα και τα καινούργια του ρούχα.

 

Στο 1880 ο Narendra άρχισε τις σπουδές του στο Κολέγιο. Η δίψα του για γνώση ήταν μεγάλη. Δανειζόταν συνέχεια βιβλία από τη βιβλιοθήκη και τα διάβαζε αχόρταγα. Ιδιαίτερη προτίμηση έδειχνε σε βιβλία θρησκειολογίας και φιλοσοφίας, και εκεί μελέτησε κυρίως βιβλία Δυτικών φιλοσόφων. Αυτή του η μελέτη του γέννησε πολλούς προβληματισμούς και αμφιβολίες και αναζήτησε πολλούς μορφωμένους του καιρού του για να συζητήσει μαζί τους αυτές του τις απορίες. Οι συζητήσεις τους αυτές όμως δεν μπόρεσαν να ησυχάσουν το νου του Narendra, γιατί ένιωθε ότι όλα αυτά που άκουγε ήταν απλώς διανοητικά και θεωρητικά και δεν εμπεριείχαν μια άμεση εμπειρία της θεότητας.

Κάποιοι από τους συζητητές του και κάποιοι φίλοι του, του συνέστησαν να επισκεφτεί το Ραμακρίσνα, έναν ιερέα-μοναχό στο ναό της Θεάς Κάλι στο Dakshineswar. Αυτό έκανε ο Narendra και έτσι ξεκίνησε σταδιακά και αργά μια βαθιά σχέση δασκάλου-μαθητή. Ο Ραμακρίσνα στην αρχή τρόμαξε το Narendra λέγοντάς του ότι τον περίμενε εδώ και καιρό, γιατί σε αυτόν έβλεπε ένα διάδοχο της διδασκαλίας του. Αλλά από την άλλη, ο Narendra δε διαψεύστηκε στις ελπίδες του, γιατί ένιωθε ότι για πρώτη φορά είχε βρει έναν άνθρωπο που είχε δει το "θεό" και είχε εμπειρία της εσωτερικής θεότητάς του.

Ο Ραμακρίσνα έμαθε στον Narendra να σέβεται όλες τις θρησκείες και όλους τους διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης του Θεού. Του έμαθε ότι και ο ίδιος ο Ινδουισμός είχε αναπτύξει πολλούς διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης του Απόλυτου. Του έμαθε ότι θρησκεία είναι πραγμάτωση και όχι λόγια κι ότι έπρεπε να αναζητήσει στη βίωση, πνευματικά, και όχι στη θεωρία, νοητικά, το Θεό.

Ο Narendra πήρε τη δύσκολη απόφαση να αφιερωθεί στο μοναχισμό και να γίνει αναχωρητής (sannyasin), γεγονός που προϋπέθετε να αρνηθεί τις σπουδές του, την οικογένειά του, το επάγγελμα κ.λπ. Έτσι "πέθανε" ο Narendra και "γεννήθηκε" ο Βιβεκανάντα.

Μετά το θάνατο του Ραμακρίσνα, ο Βιβεκανάντα ανέλαβε όλες τις ευθύνες της ομάδας του δασκάλου του και έδωσε μεγάλο μέρος από την ενέργειά του για να κρατήσει ζωντανή αυτή την ομάδα.

Κατά καιρούς έκανε ταξίδια σε όλη την Ινδία για να διδαχτεί και από άλλους σοφούς αλλά και να συζητήσει τις πνευματικές διδασκαλίες του Ραμακρίσνα. Αυτά τα ταξίδια του, τον έκαναν αρκετά γνωστό στην Ινδία, γιατί η πνευματική του δύναμη αλλά και η νοητική του ευρυμάθεια έκαναν εντύπωση στους συνομιλητές του.

Αυτή του η δραστηριότητα προκάλεσε το ενδιαφέρον του Μαχαραγιά του Mysore. Αυτός τον υποστήριξε οικονομικά το Βιβεκανάντα για να ταξιδέψει στο Σικάγο, όπου γινόταν το Συνέδριο των Παγκοσμίων Θρησκειών, και να δείξει σε όλο το Δυτικό κόσμο το μεγαλείο της φιλοσοφίας της Βεδάντα.

Ο Βιβεκανάντα ταξίδεψε στην Αμερική αλλά, επειδή το Συνέδριο ήταν μετά από 3 μήνες, έμεινε στη Βοστόνη, όπου σύντομα έγινε το επίκεντρο ενός μικρού κύκλου Αμερικανών που τον εκτίμησαν βαθύτατα.

Ο Βιβεκανάντα σύντομα επέστρεψε στο Σικάγο, αλλά η έλλειψη χρημάτων, οι προκαταλήψεις των Αμερικανών καθώς και άλλα δυσάρεστα γεγονότα τον έκαναν σχεδόν να πεθάνει από την πείνα και την ταλαιπωρία. Τελικά η μοίρα τον ευσπλαχνίστηκε και μπόρεσε να βρει κάποια Αμερικανίδα, η οποία τον φρόντισε έτσι ώστε να μπορεί να παρευρεθεί στο Συνέδριο.

Το Συνέδριο άρχισε στις 11 Σεπτεμβρίου του 1893. Χιλιάδες εκπρόσωποι πολλών θρησκειών παρευρέθησαν. Ο Βιβεκανάντα ήταν ο νεώτερος όλων. Όταν ήρθε η ώρα του να μιλήσει, προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στο ακροατήριο. Πρώτα από όλα, ήταν ο χαιρετισμός του: "Sisters and Brothers of America" (Αδερφές μου και Αδέρφια μου της Αμερικής). Αυτός ο χαιρετισμός, τόσο ανθρώπινος, αδερφικός και θερμός, αλλά και η ρητορική του δεινότητα, όπου υποστήριξε τις ιδέες του για μια παγκόσμια αδελφοσύνη, χωρίς γραπτό κείμενο, έκανε όλο το ακροατήριο να μαγνητιστεί. Η πρώτη του ομιλία ήταν ένας σύντομος χαιρετισμός (2 λεπτά περίπου) αλλά μπόρεσε να αναφερθεί στην ιδέα της ανεξιθρησκείας που πηγάζει από την μελέτη των Ουπανισάντς.

Μεταξύ άλλων είπε:

"Ο σεχταρισμός, η στενοκεφαλιά και ο τρομερός τους απόγονος, ο φανατισμός, έχουν εδώ και καιρό κυριαρχήσει στην όμορφη Γη μας. Έχουν γεμίσει τη γη με βία, την έχουν "ποτίσει" από καιρό σε καιρό με ανθρώπινο αίμα, κατέστρεψαν πολιτισμούς κι οδήγησαν ολόκληρα έθνη στην απελπισία. Αν δεν υπήρχαν αυτοί οι τρομεροί δαίμονες, η ανθρώπινη κοινωνία θα είχε προοδεύσει περισσότερο από ό,τι το έκανε μέχρι τώρα. Αλλά ο χρόνος τους έχει τελειώσει, κι επιθυμώ θερμά το καμπανάκι που ήχησε αυτό το πρωί προς τιμή αυτής της συνάντησης να είναι ο επιθανάτιος ρόγχος του φανατισμού, όλων των εκτελέσεων με το σπαθί ή με την πένα, και όλων των άσπλαχνων συναισθημάτων μεταξύ των ανθρώπων που ταξιδεύουν στο δρόμο τους προς τον ίδιο στόχο".

Αυτή του η ομιλία καθώς και οι επόμενες τον έκαναν το πρόσωπο της ημέρας για μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης. Μετά το Συνέδριο, ταξίδεψε σε πόλεις της Αμερικής, φιλοξενούμενος κάποιων θαυμαστών του, και έδωσε αρκετές διαλέξεις για την έννοια του Θεού, την αγάπη, τον κόσμο, την εξέλιξη, όπως πρεσβεύει η Σχολή Βεδάντα του Ινδουισμού.

Η άφιξή του στην Ινδία ήταν ένα είδος υποδοχής ενός εθνικού ήρωα. Οι Ινδοί ένιωσαν για πρώτη φορά μετά από καιρό τόσο υπερήφανοι που επιτέλους κάποιος δικός τους μπόρεσε και έδειξε την αρχαία και βαθιά πνευματικότητα της Ινδίας, μιας χώρας που για τους περισσότερους Δυτικούς ήταν συνώνυμο των προλήψεων και της κοινωνικής ανισότητας.

Ο Βιβεκανάντα δεν παρασύρθηκε από τις εκδηλώσεις λατρείας και συνέχισε το έργο του δασκάλου του, οργανώνοντας την ομάδα καλύτερα και κάνοντάς την ένα είδος αποστολής για την αναγέννηση της Ινδίας.

Η υγεία του όμως, σιγά σιγά, από την ταλαιπωρία και τις κακουχίες άρχισε να τον προδίδει. Αφού πρόλαβε να κάνει ένα ακόμη ένα ταξίδι στην Αμερική και στην Ευρώπη μετά από πρόσκληση των Δυτικών φίλων και μαθητών του, ήρθε το τέλος της φυσικής του ζωής στις 4 Ιουλίου του 1902, σε ηλικία μόλις 39 ετών.

Ο Σουάμι (άγιος) Βιβεκανάντα πρόλαβε όμως να προκαλέσει στη μεν Δύση ένα βαθύ ενδιαφέρον για τη μεταφυσική της Ινδίας, στη δε Ινδία την υπερηφάνεια για την αρχαία πνευματική της κληρονομιά. Θεωρείται μια από τις μεγάλες πνευματικές προσωπικότητες και ένας σημαντικός κοινωνικός αναμορφωτής της σύγχρονης Ινδίας, αφού δε δίσταζε να κατηγορεί το θεσμό των καστών, να εξυψώνει τη θέση της γυναίκας στην Ινδία, να προτρέπει τους, ως επί το πλείστον, μαλθακούς Ινδούς να γυμνάζονται και ακόμα και να τρώνε κρέας, αν χρειάζεται να δυναμώσουν.

Η ζωή και το έργο του Βιβεκανάντα μας αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά πόσο πολύ χρειάζεται ο κόσμος σήμερα δυνατές φωνές πνευματικότητας που να λένε την αλήθεια στον άνθρωπο χωρίς υπεροψίες, μισαλλοδοξίες και αποκλεισμούς.

Σε μια συζήτηση του Βιβεκανάντα με έναν καλό του μαθητή στην Ινδία, λίγο πριν πεθάνει, του αποκάλυψε (όπως ισχυρίζεται ο μαθητής του) ότι το έργο του δεν τελείωσε. Ότι αυτός μαζί με το δάσκαλό του Ραμακρίσνα και την υπόλοιπη ομάδα των στενών μαθητών του Ραμακρίσνα θα έρθουν σε ενσάρκωση για ακόμη μια φορά μετά από 200 έτη, για να ολοκληρώσουν το έργο που έχουν ξεκινήσει από προηγούμενες ζωές τους στο παρελθόν.

Αν αυτό είναι αλήθεια, μας επιβεβαιώνει ότι υπάρχουν ακόμα δυνατές ψυχές που μεριμνούν για την πνευματική ανέλιξη της ανθρωπότητας και φροντίζουν, οργανωμένες σε ομάδες, να αναλαμβάνουν αποστολές βοήθειας στην αποπροσανατολισμένη ανθρωπότητα. Μία από αυτές τις ομάδες ήταν του Ραμακρίσνα με κύριο απόστολό της τον Βιβεκανάντα. Να ευχηθούμε όλες αυτές οι ομάδες, όπου κι αν βρίσκονται με όποια ονομασία και όποια μορφή κι αν έρχονται, να βοηθήσουν την ανθρωπότητα να έρθει πιο κοντά στην αλήθεια, στο φως και στη σοφία που είναι καλυμμένα βαθιά μέσα στην καρδιά του κάθε ανθρώπου.

Πηγές
- Διαδίκτυο
- www.neovedanta.org
-
www.ramakrishnavivekananda.info

 

Βιβλία
- Κάρμα Γιόγκα, Εκδόσεις Κονιδάρη
- Μπάκτι Γιόγκα, Εκδόσεις Κονιδάρη
- Ράτζα Γιόγκα, Εκδόσεις Κονιδάρη
- Γνάνα Γιόγκα, Εκδόσεις Κονιδάρη